schizz

اسکیزوفرنی چیست؟

جنون جوانی یا Schizophrenia

.

اسکیزوفرنی یک اختلال جدی روانی است که همه جنبه‌های زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد و با آشفتگی تفکر و زبان، ادراک و توجه، رفتار حرکتی، خلق، انزوای اجتماعی (Social Withdrawal) و غرق شدن در تخیل و رویای روزانه مشخص می‌شود (هینریکز، ۲۰۰۵).

افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، در حافظه، توجه و روابط خود مشکل دارند. در آنها، تفکر و توانایی برقراری ارتباط آشفته است (کونز و برندبام، ۲۰۰۲).

افراد اسکیزوفرنی اغلب تفکر غیرمنطقی دارند و تکلم آنها به هم ریخته است و اطلاعات کمی منتقل می‌کنند. ممکن است آنها واژه‌های جدید و بی‌معنی بسازند یا از یک موضوع به موضوعی دیگر بپرند و معمولا نمی‌دانند که تفکر و رفتارشان غیرعادی است.

بسیاری از اسکیزوفرنها، به هذیان بزرگ منشی (delusion of grandeur)، آسیب و گزند (persecution) یا انتساب (reference) دچار هستند.

بیمار مبتلا به هذیان بزرگ منشی معتقد است که یک چهره مشهود تاریخی، مثلا مسیح یا ناپلئون است. یا معتقد است که در حال انجام ماموریتی ویژه است. عقاید هذیانی اغلب در برابر تغییر مقاوم هستند.

افرادی که به هذیان آسیب و گزند دچار هستند، ممکن است ادعا کنند که تحت تعقیب مافیا، سیا یا اف.بی.آی هستند.

زنی با هذیان انتساب مدعی بود که گزارشهای خبری، حاوی کدهای اطلاعاتی در مواد اوست.

اسکیزوفرنها معتقدند که مرتکب گناهان غیرقابل بخشش شده‌اند یا به این باورند که بزودی در شرایط بیماری از بین خواهند رفت و یا می‌گویند که خودشان یا جهان پیرامونشان غیرواقعی است و جالب است بدانید که اسکیزوفرنی همانند بسیاری از اختلالات روانی، موروثی است. (کانکلین و لاکونو ۲۰۰۲)

.

علایم مثبت و علایم منفی

علایم مثبت عبارتند از علایم افراطی و گاهی عجیب و غریب، مانند توهم، هذیان و شل شدن تداعیها (Looseness of associations).

علایم منفی نمایانگر کمبودهایی است که در اسکیزوفرنی مشاهده می‌شود نظیر فقدان ابراز هیجان و انگیزش، از دست دادن لذت (Loss of pleasure)، انزوای اجتماعی و فقر کلامی (Poverty of speech).

افراد مبتلا به علایم مثبت و منفی از نظر زیستی نیز با هم تفاوت دارند. در علایم مثبت تا آن دسته از مکانیسمهای مغزی درگیر هستند که بطور طبیعی رفتارهای افراطی و غریب را مهار می‌کنند. این علایم از عدم‌تعادل دوپامین در مغز نشأت می‌گیرد. به همین دلیل داروهایی که سطح دوپامین را تنظیم می‌کنند، رفتارهای غریب را کاهش می‌دهند.

علایم منفی نشانگر صدمه اساسی به مغز است. ممکن است این دو علائم به طور همزمان در یک نفر بروز کنند اما ممکن است در همه اسکیزوفرنی‌ها دیده نشود.

.

چند نوع اسکیزوفنری وجود دارد؟

همه اسکیزوفرنی‌ها به اختلال تفکر دچار هستند. اما انواع اسکیزوفرنی، با درجاتی مختلف از علایم مثبت و منفی وجود دارد از قبیل:

۱ـ اسکیزوفرنی پارانوئید (Paranoid)

افراد مبتلا، هذیانهای منظم، مکرر و توهم شنوایی دارند. آنها معمولا هذیان بزرگ منشی و هذیان آسیب و گزند نشان می‌دهند و بعضی به هذیان حسادت دچار می‌شوند.

۲ـ اسکیزوفرنی آشفته (Disorganized)

در افراد مبتلا، نشانه‌هایی چون بی‌ربطی کلام (Incoherence)، شل شدن تداعیها، رفتار و هذیانهای آشفته توهمات نامربوط، پاسخ هیجانی نامناسب یا کم عمق نشان می‌دهند و آسیبهای اجتماعی زیادی را تجربه می‌کنند.

ممکن است رفتار سبک‌سرانه و احمقانه، خنده‌های بیجا و تکلم بی‌معنی داشته باشند که به ظاهر و بهداشت فردی خود بی‌توجه‌اند.

۳ـ اسکیزوفرنی کاتاتونیک (Catatonic)

کاتاتونیک یکی از نامعمول‌ترین اختلالات روانی است (تیلور و فینک ۲۰۰۳). افراد مبتلا در رفتار حرکتی آسیب جدی دارند که با کاهش شدید فعالیتها در حالت بهت‌زدگی و گاه تغییر حالت سریع بین دو قطب بهت‌زدگی (stupor) و تهییج (aqitated) مشخص می‌شود. بیمار ممکن است ساعتها در یک وضعیت اندامی خشک و غیرعادی باقی بمانند و بیمار دچار انعطاف مومی شکل (Way Flexibility) و یا لالی (Mutismy) می‌شوند.

.

رویکرد زیستی اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی یکی از اختلالهای مغزی است و دلایلی وجود دارد که بپذیریم اسکیزوفرنی ناشی از یک یا چند مورد از سه احتمال زیر است:

۱ـ وجود نواحی متعدد در لوبهای پره‌فرونتال که در آنها پیامهای عصبی قطع می‌شوند یا پردازش آنها مختل می‌شود.

۲ـ برانگیختگی بیش از صد گروهی از نورونهای مراکز رفتاری مغز از جمله لوبهای فرونتال که دوپامین ترشح می‌کنند.

۳ـ عملکرد غیرطبیعی بخشی از دستگاه کنترل رفتاری لیمبیک در مغز که حول هیپوکامپ متمرکز می‌شود.

.

نویسنده: معصومه برزنونی

دانشجوی کارشناسی روانشناسی عمومی


.

منابع

ابراهیمی، محمدعلی. فیزیولوژی اعصاب و غدد (عمومی). ۱۳۹۱، تهران. دانشگاه پیام نور

راتوس، اسپنسر. روانشناسی عمومی. گنجی، حمزه، مترجم. ۱۳۷۵. نشر ساوالان