symp

علائم لکنت

Signs of Stuttering

لکنت با گسیختگی سریع و آنی در جریان ادای نرم و روان کلمات که آن را ناروانی طبیعی[۱] می‌نامند متفاوت است. ضمنا لکنت از واکنش نسبت به تجارب تلخ گفتاری ایجاد می‌شود. موقعی که این علائم را  بررسی می‌کنید سعی کنید از توجه بیش از حد نسبت به آنها اجتناب کنید. این علائم باید در ارتباط با کل گفتار کسی که لکنت می‌کند که قسمت اعظم گفتارش روان و سلیس است مورد ملاحظه و بررسی قرار گیرد. بعلاوه باید به خاطر داشت که بیشتر این رفتارها می‌آیند و می‌روند، گاه هستند و گاه نیستند. این رفتارها ممکن است گاهی اوقات حتی در کسانی که هرگز به عنوان لکنتی به حساب نمی‌آیند اتفاق بیافتد.

  1. تکرارهای متعدد: بعضی افراد مخصوصا کودکانی که در حین یادگیری حرف زدن می‌باشند کلمات و عبارات را تکرار می‌کنند. برای کودک ۴ ساله تکرار یک کلمه غیرعادی نیست. بعضی از کودکان به دفعات کلمه‌ای را تکرار می‌کنند، زیرا خیلی وقتها فراموش می‌کنند که چه می‌خواهند بگویند و به این کار خودشان می‌خندند و والدین هم می‌خندند. اما گاهی بخشهایی از کلمه و معمولا بخش اول کلمه تکرار می‌شود. در صورتیکه فرد در اغلب کلمات و در اکثر موقعیتهای گفتاری از این تکرارها استفاده می‌کند، مشکلی بیش از یک مشکل معمولی دارد. عادت به تکرار هجاها ممکن است مانند ناشی‌گری‌های دوران یادگیری راه رفتن و دویدن یک مرحله گذرا باشد.
  2. کشیده گوئی: گاهی فرد به جای تکرار صداهای آغازین کلمات، آنها را به صورت کشیده اَدا می‌کند. این دو علامت اولیه (تکرار و کشیده‌گوئی صداها) گاه و بی‌گاه تقریبا در تمام افراد اتفاق می‌افتد. اینها در صورتی اهمیت دارد که به دفعات زیاد و در خیلی از موقعیتهای گفتاری اتفاق بیفتد و روی فعالیتهای ارتباطی فرد تأثیر بگذارد.
  3. لرزشها[۲]: گاه در فردی که لکنت می‌کند موقعی که روی کلمه‌ای متوقف شده و یا گیر کرده متوجه لرزش عضلات کوچک اطراف لبها و فک می‌شوید. درجه ارتعاش یا لرزش از خفیف تا شدید متفاوت است. این لرزشها با اشکالاتی در حرکات گفتاری، ارتباط دارند و درحالیکه هیچ صدایی از دهان خارج نمی‌شود دهان در یک وضعیت ثابت می‌ماند.
  4. افزایش در زیر و بمی و بلندی صدا: چون فرد برای بیان ادامه کلمه تقلا می‌کند قبل از اینکه کلمه به آخر برسد طنین یا بلندی صدای در حال کشش گاهی افزایش می‌یابد. صدا بلند شده و یا به طور ناگهانی نازک (زیر) می‌شود. در هر دو حالت فرد تلاش می‌کند از این گیر، رها شود و این موضوع بازهم از علائمی است که نشان می‌دهد فرد نیاز به کمک دارد.
  5. تقلا و تنش[۳]: فرد برای اَدای کلمات تقلا می‌نماید و یا زمانی که می‌خواهد کلمات خاصی را بگوید یک تنش غیرعادی در لبها، زبان، گلو یا سینه‌اش دارد. در اَدای کلمات مشابه تنش کمتری دارد. میزان تقلا نیز در موقعیتهای گفتاری مشخصی از خیلی جزئی تا خیلی زیاد تغییر می‌کند و شاید برای مدت زیادی کاملا ناپدید شود.
  6. لحظه ترس[۴]: وقتی کسی که لکنت می‌کند به کلمه‌ای نزدیک می‌شود در صورت او یک لحظه زود گذر ترس دیده می‌شود. اگر چنین باشد او به احتمال زیاد در خلاص شدن از گیرهایش آنقدر تجربه تلخ کسب کرده که نسبت به تقلا یا پیش بینی مشکل واکنش احساسی نشان می‌دهد. امکان دارد از این هم پا را فراتر بگذارد و به دلیل اینکه نمی‌تواند کلمه‌ای را بگوید گریه کند. ممکن است در موقعیتهای خاصی از کلمات مشخصی مضطرب شود یا اینکه بالاخره از حرف زدن بترسد.
  7. اجتناب[۵]: بدلیل اجتناب از صحبت کردن، تقلا و اضطرابی را که فرد موقع حرف زدن تجربه می‌کند در مدت کوتاهی، افزایش می‌یابد. تا زمانی که از روان گفتن کلمه‌ای مطمئن نشده، تلاش برای گفتن همان کلمه را به تعویق می‌اندازد. حتما متوجه تعداد غیرعادی مکث‌ها و نیز مدت طولانی توقف‌ها شده‌اید. ممکن است زمانی هم از حرف زدن امتناع کند، کلمات را جایگزین نماید و یا تا وقتی که برای گفتن یک کلمه آماده بشود، کلمات و صداهای نامربوط و نابجا و بی‌معنی را به کار ببرد. او به مکث‌های نسبتا طولانی در گفتارش ادامه می‌دهد زیرا سعی می‌کند، کلمات را انتخاب و یا جمله را صورت‌بندی[۶] نماید اما همه این کارها غیرضروری و افراطی هستند. اگر او حتی مواقعی که معلوم است چه می‌خواهد بگوید حرف نزند، اجتناب می‌کند زیرا رشد و پیشرفت او به گفتارش بستگی دارد.

[۱] Normal Disfluency/NonFluency

[۲] Tremor

[۳] Struggle and Tension

[۴] Moment of fear

[۵] Avoidance

[۶] Formulation


منابع

متشکری، سعید. اقدم، آرش. اصول و فنون مشاوره در درمان لکنت. ۱۳۹۳، تهران. پایگاه فرهنگ