رشد زبان

Language Development

زبان عالیترین و مهمترین نماد فرهنگی و وسیله ارتباطی انسان است. برای درک کردن این تکلیف حیرت‌انگیز به تواناییهای متعددی که در استفاده انعطاف‌پذیر شما از زبان درگیر هستند فکر کنید. هنگامی که صحبت می‌کنید باید کلماتی را انتخاب کنید که با مفاهیم اساسی که می‌خواهید انتقال دهید مطابقت داشته باشند. بعد، باید کلمات را درست تلفظ کنید، که در غیراینصورت کسی شما را درک نخواهد کرد. بعدا باید با استفاده از قواعد دستوری پیچیده‌ای آنها را در عبارتها و جملات ترکیب کنید. سرانجام اینکه باید از قواعد گفتگوی روزمره پیروی کنید و اظهارات مرتبط با آنچه که طرف مقابل شما گفته است را بیان کنید و از لحن صدای مناسبی استفاده نمایید.

هنگامی که ادراک و شناخت در طول نوباوگی بهبود می‌یابند، زمینه را برای پیشرفت خارق‌العاده انسان یعنی زبان آماده می‌کنند. نوباوگان در نیمه دوم سال اول در تشخیص دادن صداهای اصلی زبان خود و قطعه‌بندی جریان گفتار در واحدهای بیان پیشرفت می‌کنند. آنها همچنین درک کردن برخی کلمات را آغاز می‌کنند و در حدود ۲ سالگی اولین کلمات را بر زبان می‌آورند.

در دهه ۱۹۵۰ جدی نمی‌گرفتند که کودکان خردسال بتوانند ویژگیهای مهم زبان را درک کنند. نظریه‌هایی در همان سالها در ارتباط با فراگیری زبان ارائه شد که عبارت بودند از: دیدگاه رفتارگرا، دیدگاه فطری‌نگر، دیدگاه تعامل‌گرا.

دیدگاه رفتارگرا

بی اف اسکینر اظهار داشت که زبان مانند هر رفتار دیگری از طریق شرطی‌سازی کنشگر فراگیری می‌شود. هنگامی که بچه صداهایی را از خود درمی‌آورد، والدین صداهایی را که بیشتر به کلمات شباهت دارند با لبخند، بغل کردن، و صحبت کردن متقابل، تقویت می‌کنند. برخی رفتارگرایان معتقدند که کودکان برای فراگیری سریع اظهارات پیچیده‌ای مانند عبارتها و جملات کامل، از تقلید استفاده می‌کنند. تقلید می‌تواند با تقویت همراه شود و به زبان کمک کند. گرچه تقویت و تقلید به رشد اولیه زبان کمک می‌کنند اما بهتر است تقلید و تقویت را حمایت کننده زبان و نه توجیه کننده کامل آن در نظر بگیریم.

دیدگاه فطری‌نگر

نوام چامسکی زبانشناس، نظریه فطری نگری را مطرح ساخت که به موجب آن، مهارت زبان حیرت‌انگیز کودکان خردسال را به صورتی که در ساختار مغز انسان حک شده است در نظر می‌گیرد. چامسکی با تمرکز روی دستور زبان، اظهار داشت که قواعد ساختار جمله بقدری پیچیده هستند که حتی کودکان خردسالی که از لحاظ شناختی خبره هستند نمی‌توانند آنها را مستقیما یاد بگیرند یا کشف کنند. در عوض، او معتقد است که تمام کودکان با وسیله فراگیری زبان به دنیا می‌آیند، یعنی سیستمی فطری که از مجموعه‌ای قواعد مشترک در تمام زبانها تشکیل می‌شود. این سیستم به کودکان امکان می‌دهد تا صرفنظر از زبانی که می‌شنوند، به محض اینکه واژه‌های کافی داشته باشند، بصورت قانونمند زبان را بفهمند و صحبت کنند.

دیدگاه تعامل‌گرا

این دیدگاه بر تعامل بین تواناییهای درونی و تاثیرات محیطی تاکید دارد. یک نوع نظریه تعامل‌گرا، دیدگاه پردازش اطلاعات در مورد رشد زبان است. آنها معتقدند کودکان با بکار بردن تواناییهای شناختی نیرومند، به محیط زبان پیچیده خود معنی می‌دهند. این نظریه اشاره می‌کند که مناطقی از مغز که مخزن زبان هستند، بر تواناییهای ادراکی و شناختی مشابه، مانند توانایی تجزیه کردن طرحهای موسیقی و دیداری نیز تاثیر می‌گذارند. البته دیدگاههایی هستند که این دو نظریه را با هم تلفیق می‌کنند و معتقدند کودکان گفتار و اطلاعات دیگر را تجزیه و تحلیل می‌کنند.

قبل از اینکه کودکان اولین کلمه را بیان کنند، به سمت آگاهی از زبان بومی خود و صحبت کردن، پیشرفت قابل ملاحظه‌ای می‌کنند. آنها دقیقا به واحدهای گفتاری معنی‌دار گوش می‌کنند و صداهای شبه گفتاری از خود درمی‌آورند. ما بزرگسالان غیر از پاسخ دادن، کمک چندانی نمی‌توانیم بکنیم.

کودکان در دو ماهگی صداهای مصوت نما به نام زمزمه کردن از خود درمی‌آورند. از چهار ماهگی به بعد غان و غون می‌کنند به صداهای زمزمه خود حروف بی‌صدا اضافه می‌کنند و هجاهایی را تکرار می‌کنند. در هفت ماهگی، چند صدای زبان گفتاری جاافتاده نشان می‌دهند و آنها را تکرار می‌کنند(دددددد…). در هشت تا دوازده ماهگی نوباوگان برخی کلمات را درک می‌کنند و آنها در توجه کردن مشترک با مراقبت کننده، اغلب هر چیزی را که می‌بینند بصورت کلامی نام می‌برند، دقیق‌تر می‌شوند. آنها برای تاثیر گذاشتن بر رفتار دیگران، از حرکات پیش‌کلامی مانند نشان دادن و اشاره کردن استفاده می‌کنند.

در دوازده ماهگی در این دوره اولین کلمه قابل تشخیص خود را بیان می‌کنند. هیجده تا بیست و چهار ماهگی واژگان از ۵۰ کلمه گفتاری به ۲۰۰ کلمه گسترش می‌یابد. کودکان نوپا دو کلمه را ترکیب می‌کنند. کودکان از دو سالگی تا شش سالگی تقریبا ۱۰۰۰۰ کلمه را اکتساب می‌کنند. آنها تقریبا روزی پنج کلمه را یاد خواهند گرفت.


منابع

برک، لورا. سیدمحمدی، یحیی، مترجم. روانشناسی رشد از لقاح تا کودکی، جلد اول. تهران، ۱۳۸۷٫ انتشارات رشد.

رایس، فیلیپ. فروغان، مهشید، مترجم. رشد انسان. تهران، ۱۳۹۲، چاپ هشتم. انتشارات رشد.